Kung Sa Pangangarap Lang Din

Mas gugustuhin ko pang magdurog
ng nalagas na dahon sa aking mga paa
kaysa magbilang ng mga patubo pa lamang.

Lagimlim sa Ikatatlumpu’t Limang Palapag

Maaalala kong pitumpung porsyento ng ating katawan ay tubig. Mararamdaman ko ang unti-unting pag-akyat nito sa aking ulo, nilulunod ang aking panimdim hanggang sa dumaloy ang kung anu-anong daluyong ng haraya’t anurin ang kakaunting katwiran na natitira sa akin. Sa isang iglap, ang pitumpung porsyento ko’y magiging isang umaagos na talon: malakas, biglaan, ngunit saglit lamang. Ako’y isang patak ng ambon sa tuyong konkretong nangangailangan ng dilig. Parang isang tulo mula sa gripo patungo sa sanlaksang nilipol na patak-patak ng tubig kagaya ko. At marahil hindi ko na makikita ang aking pagbagsak sa lupa kung sakaling nagdesisyon akong maging isang talon, ngunit sigurado ako, isang daang porsyentong sigurado, na hindi tubig ang tatagas mula sa aking basag na bungo. Ngunit may magtatanong ba kung bakit? Kapag dumating na ang ambulansya’t mga bumbero, huhugasan nila ang kung ano mang iniwan kong bakas. Lalabas na walang pakahulog na naganap, at makakalimot ang lahat sa nag-iisang patak ng tubig na nawala sa kaniyang pagkakahulog sa rumaragasang ilog. Sabi nila’y ang bawat patak ng tubig sa bandang huli ay babalik at babalik sa karagatan. Ngunit hindi mababago ng aking dugo, gaano man kapula ito, ang kulay ng dagat.

Ouroboros

Ganito magsulat ng tula
tungkol sa pagsulat ng tula:

ipakikilala mo muna
sa mga mambabasa
na ikaw ay sumusulat
ng isang tula
tungkol sa pagsulat ng tula.

At saka mo sasabihin
kung paanong sumulat
ng isang tula
tungkol sa pagsulat ng tula

ngunit ipapaliwanag mo
na kung ipagpapatuloy
ang pagsusulat ng tula
tungkol sa pagsulat ng tula,
hindi ka matatapos.

At ganoon nga:
kung ipagpapatuloy ko
ang pagsusulat nitong tula
tungkol sa pagsulat ng tula,
hindi ako matatapos.

Kaya susundan ko na lang
itong sinusulat kong tula
tungkol sa pagsulat ng tula
ng isang talinghagang
ipinapaliwanag kung ano
ang talinghaga:

dahil dapat ang tulang isusulat
ay may talinghaga.

Tandaan na minsan nauuna
ang talinghaga sa tula;
minsan ang tula sa talinghaga

o ang tula sa tao
at ang tao sa tula:
walang siguradong pinagmulan,
walang siguradong katapusan

tulad ng isang ahas
na unti-unting kinakain
ang sariling buntot.

At tatapusin natin ang tula
tungkol sa pagsulat ng tula
gamit ang umpisang pananalita:

ganito magsulat ng tula
tungkol sa pagsulat ng tula.

Alaala ng Nagdaang Tag-araw

Magpapalamon tayo sa dilim
ngayong gabi ng iyong paglisan.

Kaya hayaan mo akong lakbayin ang
bawat pasikut-sikot sa iyong katawan,

tahakin ang mga daan sa iyong balat,
salatin ang mga guhit. Aalis ka na.

Isusulat ko ang aking paalam
sa iyong putlang balat, seselyuhan

ng aking mga daliri ang bawat titik
sa mga lambak ng iyong gulugod:

may alaala ang ating mga buto
maglagas man ang mga dahon sa puno.

At ito ang mga tagong alaala ng mga gabi
na iyong dadalhin saan ka man magtungo:

hahanap-hanapin ka ng magdaraang mga
bukang-liwayway, mangungulila ang

hamog sa pagdampi nito sa iyong mga labi.
May kawalan sa kabilang dako ng aking kama,

patunay na kahit na sa isang saglit,
naparito ka noon, at naririto ka

ngayon. Maibabalik ka kaya ng
parating na tag-ulan? Ikinakatakot kong

hindi ka na babalik; wala kang pangako.
Tanging ang iyong paghinga lamang

sa aking batok ang aking tinitumbulan,
ngunit pati ang ating pagtiklop at hininga’y

talusira. Huhubarin ng panahon ang kaniyang
balat nang tulad sa ahas, tulad natin

ngayong gabi. At pagkasuot ng kaniyang
panibagong balabal, lilisan ito. Lilisan ka.

Lilisanin mo ako. Tinanggap ko na ang mga
ganitong pagbabago ng mga panahon.

Hanggang dito na lamang tayo:
isang alaala ng nagdaang tag-araw.

pluvial

Buksan mo ang iyong sarili
tulad nitong lungsod na ating
hinihimlayan, at tulad ng ulan,
ibubuhos ko ang aking sarili sa iyo:

nakaunat ang mga kamay, buka
ang bibig, salubungin mo ako;
abangan mo ang aking pagbagsak

sa iyong mga bisig. Halika.
Saluhin mo ako — ang lahat ko,

at ang lahat ko ay para sa iyo.

Hindi ako ang tubig sa iyong lalamunan
o ang habagat sa siwang ng mga kawayan.
Ako ang pagkiskis ng yeso sa pisara,
ang nagkakalampagang yero sa gitna ng unos.
Ako ang nakakangilong yelo na tumuturok sa
gilagid at sa pagitan ng iyong mga ngipin.
Hindi ko sinasadyang patindigin sa pagkarindi
ang iyong mga balahibo sa aking mga pagdating:
Ako lamang ang lihang kumakaskas sa iyong rabaw.
Wala akong intensyong saktan ka sa pagpapalubag ng
aking sama ng loob. Mahal kita. Ngunit itong mga
ginhawa at hapdi ay hindi mo mapaghihiwalay.
Ipagpaumanhin mo ang aking mga nagkasalang palad.
Hiwalay ang kalamnan sa kaluluwa. May mga bulong
Ang bawat isa na kailangan kong tugunan. Ito ang aking
pangako: ako ang magiging sarap matapos ang iyong hirap.

 

Mga Bagay na Walang Pangalan (Unedited)

Palubog na ang araw. Nagsisimula nang mag-agawan ang liwanag at dilim sa kalawakan ng langit. Naglalabasan na rin isa-isa ang mga bitwin. Habang hindi pa ako sinusumon sa loob, pinalipas ko na lamang ang mga makapigil-hiningang mga minuto sa pagtitig sa mga tala tulad ng aking ginagawa noong naririto pa si Estrella.

Estrella. Bitwin sa Kastila. At angkop din ang kaniyang pangalan sa kaniya. Kung paanong kumukutitap ang kaniyang mga mata sa tuwing may nadidiskubre siyang kamangha-mangha para sa kaniya, ang kaniyang mahinhing paggalaw mula sa isang kwarto patungo sa kabilang dako na parang naglalahong liwanag, pati na rin ang kaniyang kaalaman sa mga bitwin at mga planeta. Maraming gabi rin niya akong dadalhin sa balkonahe ng kanilang tahanan at uupo sa isang mahabang bangko. Bitbit niya ang isang lampara habang ipapadala niya sa akin ang kaniyang makapal at alikabuking libro tungkol sa kalawakan. Pagkatapos masigurado na maayos at ligtas na ang kalagayan ng mga Huk sa aking silong, matapos siguraduhin na tago sila’t nakakain na nang maigi, saka ako pupuslit ng pagbisita kina Estrella. Walang nakakaalam sa aking ginagawa. Kahit si Estrella. At ayaw ko ring madamay siya sa aking trabaho. Sapat nang binibigyan niya ako ng ganitong uri ng aliw.

“Oy!” Lumabas sa pinto sa aking tabi ang isang lalaking nakasundalong porma: sumbrero sa kaniyang ulo, dyaket at pantalon na kulay-kaki na may sinturong nakapalibot sa kaniyang baywang, at isang pares ng nangingintab na sapatos. Nakasukbit sa kaniyang kaliwang balikat ang isang bayoneta. Nanginig ang aking kalamnan nang makita ko ang pagkinang ng patalim sa dulo ng baril. Demonyo ang gumawa ng sandatang ito. Sinenyasan niya akong tumayo’t sundan siya, ngunit sa bayoneta pa lang sa kaniyang balikat, hindi na akong mag-aalangang sumunod.

Untitled 2

Sa pagkakatanda ng bata, hindi ang nakagarapong abo ng kaniyang ina ang hiniling nitong pasalubong sa kaniya nang siya’y mangibang-bansa.

l’esprit de l’escalier

Bumabakas sa hagdanan
ang mga alaala mong iniwan.

Basahin mo sa hawakan
ang mga salitang aking kinapitan

na sana’y iyong nalaman
bago mo ako nilisan:

huwag mo akong iiwan,
minamahal kita nang lubusan.

Ngayon, sa tuwina’y babalikan
kung bakit hindi binitawan

at lubusan kong pagsisisihan
ang aking karuwagan

magpakailanman.

12 (o isang eksperimental na tula sa cake)

i.

palaging gutom sa kaginhawaan ang ating mga kaluluwa, at pilit na
pupunan natin ng iba’t ibang bagay itong ating kahungkagan. halimbawa,
itong tula, pag-ibig, at mga luho: mga hungkag na pampuno sa ating kawalan
may espasyo tayo para sa mga bagay na hindi naman kinakailangan.
ngunit matatanto na ang lahat ng bagay sa mundo ay unti-unting
mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

ii.

pupunan natin ng iba’t ibang bagay itong ating kahungkagan. halimbawa,
itong tula, pag-ibig, at mga luho: mga hungkag na pampuno sa ating kawalan
may espasyo tayo para sa mga bagay na hindi naman kinakailangan.
ngunit matatanto na ang lahat ng bagay sa mundo ay unti-unting
mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

 ‡

iii.

itong tula, pag-ibig, at mga luho: mga hungkag na pampuno sa ating kawalan
may espasyo tayo para sa mga bagay na hindi naman kinakailangan.
ngunit matatanto na ang lahat ng bagay sa mundo ay unti-unting
mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

iv.

may espasyo tayo para sa mga bagay na hindi naman kinakailangan.
ngunit matatanto na ang lahat ng bagay sa mundo ay unti-unting
mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

v.

ngunit matatanto na ang lahat ng bagay sa mundo ay unti-unting
mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

vi.

mawawala, lalamunin tayo ng mga butas sa ating mga puso. dahil
kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

vii.

kailanma’y walang makakapuno sa kawalan sa ating mga kaluluwa
tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

viii.

tulad ng mga panghimagas na akala nati’y kailangan upang lumigaya
ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

ix.

ang pangmundo nating katawan.  bagama’t busog na’y pipilitin at
pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

x.

pipilitin nating pagkasyahin ang matatamis na panandaliang-aliw, o
tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

xi.

tulad nitong tula: sa paulit-ulit na pagtatangkang punuin ang butas,
sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.

‡

xii.

sa bandang huli, tayo ay mapapagod, magsasawa, at aayaw din.